Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • bre·ken
Woordherkomst en -opbouw
  • In de betekenis van ‘klein of stuk maken’ voor het eerst aangetroffen in 1237 [1]
  • [2]
stamtijd
onbepaalde
wijs
verleden
tijd
voltooid
deelwoord
breken
brak
gebroken
klasse 4 volledig

Werkwoord

breken [3]

  1. ergatief (algemeen) in stukken uiteenvallen
    • De ruit is vanmiddag gebroken. 
  2. ergatief een doorgang, scheiding forceren
  3. ergatief (van de jongensstem) wisselen
    • In de puberteit breekt de jongensstem 
  4. overgankelijk (natuurkunde) (optica) veranderen van richting van stralen
    • Het prisma breekt de lichtstraal. 
     Wanneer een lichtstraal op het scheidingsvlak van twee verschillende middenstoffen valt, zal hij in het algemeen voor een gedeelte worden teruggekaatst en voor het overige gedeelte gebroken worden.[4]
  5. overgankelijk in stukken uiteen doen vallen
    • Vanmiddag brak een hevige windvlaag de ruit van de voorkamer. 
     Hij had meerdere ribben gebroken en had maanden moeten revalideren.[5]
Synoniemen
Verwante begrippen
Hyponiemen
Afgeleide begrippen
Vaste voorzetsels
  • breken met
Uitdrukkingen en gezegden
  • De staf over iets/iemand breken
iets/iemand afkeuren
  • Een lans breken voor iemand
het voor iemand opnemen ofwel: voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen
  • Een potje kunnen breken (bij iemand)
iemand wordt niet gauw boos
  • Ergens een lans voor breken
  • Het ijs is gebroken
na een kil begin is men vriendelijk tegen elkaar
  • Iemand kunnen maken en breken
de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden
  • Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken.
om iets te bereiken moet je kosten maken of moeite doen
  • Langzaam aan, dan breekt het lijntje niet.
je kunt beter rustig doorwerken, dan kan er het minste fout gaan
  • Men kan geen ijzer met handen breken.
iets niet doen omdat er op dat moment de tijd/middelen niet voor handen zijn
  • Nood breekt wet.
bij moeilijke omstandigheden is er meer geoorloofd
  • Nu breekt mijn klomp.
van verbazing niet meer weten wat te zeggen
Vertalingen

Gangbaarheid

99 % van de Nederlanders;
99 % van de Vlamingen.[6]

Verwijzingen