sponzen

Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • spon·zen
Woordherkomst en -opbouw
  • zn  spons zn  met de uitgang -en, waarbij de slotmedeklinker weer stemhebbend wordt
  • ww afgeleid van  spons zn  met het achtervoegsel -en, waarbij de slotmedeklinker weer stemhebbend wordt [1]

Zelfstandig naamwoord

sponzen mv

  1. meervoud van het zelfstandig naamwoord spons
     Er worden meer waterstations opgetuigd, meer ijsbaden neergezet en de medische assistentie wordt uitgebreid. Maar bijvoorbeeld het (her)gebruik van sponzen is lastig vanwege de coronamaatregelen, zegt Barlag.[2]
  2. meervoudsvorm als officiële benaming (dierkunde) stam Porifera  , sedentaire, primitieve meercellige dieren die zich vastzetten op de bodem van (meestal) zeeën en oceanen tot op 8,5 kilometer diepte
     Sponzen vormen een stam van meercellige zeedieren met interne filtersystemen. Wereldwijd zijn er rond 8.500 soorten bekend. Via speciale poriën (de ostia) laten ze zeewater binnenstromen, filteren het voedsel eruit en voeren het overtollige water via diverse uitstroomopeningen (de zogeheten oscula) weer af.[3]
Synoniemen
Hyponiemen
stamtijd
onbepaalde
wijs
verleden
tijd
voltooid
deelwoord
sponzen
sponsde
gesponsd
zwak -d volledig

Werkwoord

sponzen

  1. overgankelijk opzuigen van water of vloeistof met een stuk kneedbaar, poreus materiaal
     Dit jaar hebben we gelukkig geen banen hoeven te sponzen, want het was prachtig weer.[4]
  2. overgankelijk voorzien van water, verf of schoonmaakmiddel door dat op te zuigen in een stuk kneedbaar, poreus materiaal en het op een oppervlak uit te knijpen
     Geregeld komt Jan van Overbeek langs om de ramen van het clubhuis schoon te maken, te sponzen en te zemen.[5]
  3. (figuurlijk) ongeremd opnemen van veel informatie
     De basisschool is zo’n leuke leeftijd. Het sponzen is dan maximaal. Alle informatie wordt opgezogen.[6]
     Haar jonge jaren in Turkije, en later in de Amerikaanse zone van Duitsland hebben haar leren ‘sponzen’: „Als je ergens de taal of de situatie niet begrijpt: oordeel niet, maar kijk. Neem de visuele informatie in je op. Onthoud de beelden.”[7]
Synoniemen
Afgeleide begrippen

Gangbaarheid

97 % van de Nederlanders;
94 % van de Vlamingen.[8]

Meer informatie

Verwijzingen

  1. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  2.   Weblink bron Sam de Voogt “Martelgang of niet, de olympische marathon gaat door” (6 augustus 2021) op nrc.nl
  3.   Weblink bron Gemma Venhuizen “De snotterige nies van een spons kan een half uur duren – en levert ook weer voedsel op” (11 augustus 2022) op nrc.nl
  4.   Weblink bron Gearchiveerde versie Marcel, Miranda & Josette Jeugdclubkampioenschappen in: Jeugdhonk, Nieuwsbrief voor de jeugd, nr. 5 (2013), LTV De Rijp
  5.   Weblink bron Gearchiveerde versie HJ “Spic en span” (19 augustus 2016) op nrc.nl
  6.   Weblink bron Kim Bos “Anniko van Santen: ‘Elke week denk ik weer bij al die ellende: kom, we gaan er iets aan doen’” (11 april 2022) op nrc.nl
  7.   Weblink bron Rinskje Koelewijn “‘Ik wil vooruit in gestrekte draf’” (28 mei 2016) op nrc.nl
  8.   Weblink bron Gearchiveerde versie “Word Prevalence Values” op ugent.be