smeerlap

Nederlands

Uitspraak
Woordafbreking
  • smeer·lap
Woordherkomst en -opbouw
enkelvoud meervoud
naamwoord smeerlap smeerlappen
verkleinwoord smeerlapje smeerlapjes

Zelfstandig naamwoord

smeerlap m

  1. vette lap waarmee men iets insmeert om wrijving te verminderen
     De smeerlap kwam van pas zodra het droog weer was (alleen met sneeuw verliep het traject soepeltjes), waardoor het paard de kar niet meer kon trekken. De sleper smeerde de wielen in met de vette lap zodat de kar weer verder kon worden getrokken.[4]
     De sleepkoets werd meestal voortgetrokken door een paard, waarvan de menner genoodzaakt was naast het vehikel te lopen en zo nu en dan met zijn smeerlap de glij-ijzers wat gladder te maken.[5]
  2. (scheldwoord) man die wangedrag vertoont
    1. man die zichzelf of zijn omgeving vies maakt
       Hij keek me aan alsof ik de goorste smeerlap was die hij in jaren was tegengekomen. „Een blower?!” riep hij uit. „Die maakt het alleen maar nóg veel viezer.”[6]
    2. man die gemene dingen doet
       ‘Ja, hou hem vast. Hou die smeerlap vast.’ Sommigen konden zich amper inhouden en schopten de overvaller.[7]
    3. man met onsmakelijke seksuele voorkeuren
       Het meisje graait wat, ze grinnikt: „Ik kan geen stier melken.” En dat is dat. Jeugd en ouderdom. Kind en ouwe smeerlap. Kracht en impotentie, leven en dood.[8]
Synoniemen
Afgeleide begrippen
Verwante begrippen

Gangbaarheid

99 % van de Nederlanders;
100 % van de Vlamingen.[9]

Verwijzingen

  1. Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
  2. smeerlap op website: Etymologiebank.nl
  3. "smeerlap" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
  4.   Weblink bron Gearchiveerde versie “Het verhaal van de smeerlap” op anp-archief
  5.   Weblink bron Gearchiveerde versie “Sleepkoets” op nationalemuseumweek.nl
  6.   Weblink bron Frits Abrahams “De ergste vuilakken” (28 februari 2018) op nrc.nl
  7.   Weblink bron Koen Peeters   Nachtelijke geur van fabrieken in: De Gids., jrg. 167 nr. 7/8/9 (zomer 2004), J.M. Meulenhoff, Amsterdam, p. 553
  8.   Weblink bron Joyce Roodnat “Mijn laatste tango met Bernardo” (28 november 2018) op nrc.nl
  9.   Weblink bron Gearchiveerde versie “Word Prevalence Values” op ugent.be